Đạo gia Khí công

Tìm kiếm chi tiết  

Tác giả Chủ đề: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.  (Đã xem 5343 lần)

0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.

Hoc-dao

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 1054
    • Xem hồ sơ cá nhân
Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« vào: 10 Tháng Mười, 2016, 21:06:23 PM »

Chào mọi người! :)

 Trong quá trình tu tập, có lẽ ko ít anh chị em cũng như HD cũng đã từng băn khoăn các tầng thiền là gì ? ấn chứng thực tế trong tu tập như thế nào? nó có mục đích gì? mình có đạt đc tầng thiền nào ko, mình đang ở đâu trong các tầng thiền hay lạc vào tứ không mà ko biết ?...vv...sách vở kinh điển viết về vấn đề này rất ít, nên muốn ấn chứng cũng là rất khó…

Vì vậy nên HD lập topic này để trao đổi với mọi người về vấn đề này, để hỗ trợ trong tập luyện, nên mọi người cứ trao đổi cho thoải mái… ;D...

HD dùng chữ ”thử bàn” về tứ thiền và tứ không là bởi vì đây là 1 trong 4 điều mà đức Phật nói ko thể nghĩ đc trong kinh điển...

1. Trước hết chúng ta hãy bàn qua về 5 triền cái và 5 chi thiền:

   +5 triền cái: thông thường người ta hay sắp xếp theo thứ tự: tham dục, sân hận, hôn trầm, trạo cử-phóng dật, nghi….lát nữa chúng ta sẽ sắp xếp lại 1 chút cho phù hợp khi kết hợp với 5 chi thiền.

   +5 chi thiền: tầm, tứ, hỷ, lạc, nhất tâm.
   ( còn tiếp)
« Sửa lần cuối: 10 Tháng Mười, 2016, 21:09:28 PM gửi bởi Hoc-dao »
Bạn chưa đăng nhập

ChanPhuong

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 667
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #1 vào: 10 Tháng Mười, 2016, 22:03:40 PM »

Em ủng hộ 2 tay.  :D
Bạn chưa đăng nhập

Hoc-dao

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 1054
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #2 vào: 10 Tháng Mười, 2016, 23:45:55 PM »

Đây là 5 chi thiền mà hành giả trải qua khi hành thiền.
Hỷ, Lạc, Nhất tâm (nhất niệm) chắc mọi người cũng hình dung đc rồi...Ở đây ta nhắc thêm 1 chút về Tầm và Tứ.
Nói nôm na, Tầm là sự hướng tâm để ý đến đối tượng khi thiền, Tứ là tâm đặt hẳn và duy trì lên đối tượng để quán sát, nên có Tầm rồi mới đến Tứ…có Tứ rồi mới có Hỷ, có Hỷ rồi mới đến Lạc và Nhất tâm.
Người ta hay ví Tầm thì như việc con ong bay đến bông hoa ( bông hoa lúc này là đối tượng ) còn Tứ thì như nó bay vo ve quanh bông hoa ấy….


Chúng ta trích 1 vài đoạn về Sơ thiền ( thiền thứ 1) đức Phật giảng trong Trung bộ kinh ( Nykaya ):
” Người hành giả phải trừ năm triền cái, ly dục, ly các bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ.”

Vậy 5 chi thiền là để diệt trừ 5 triền cái tương ứng là:

   Tầm-diệt Hôn trầm
   Tứ- diệt Nghi
   Hỷ - diệt Sân
   Lạc – diệt Phóng dật
   Nhất tâm- diệt Tham dục

Do vậy 5 triền cái ta sắp xếp là : Hôn trầm, Nghi, Sân, Phóng dật, Tham dục có lẽ là phù hợp hơn.

Như vậy ở Sơ thiền, hành giả muốn đạt đc định ( nhất tâm) khi chuyên chú vào 1 đề mục thì phải trải qua đầy đủ 5 chi thiền từ: tầm,tứ, hỷ, lạc, rồi mới đc nhất tâm ko thiếu chi nào. Trong kinh ghi là "có tầm có tứ"

Lên đến Nhị thiền thì 2 chi Tầm và Tứ bỏ đi, nghĩa là ko cần chú tâm vào đề mục nữa cũng đc 3 chi: Hỷ, Lạc và Nhất tâm, tức là định sanh hỷ lạc chứ ko cần phải tầm tứ mới sanh hỷ lạc.

Như trong kinh đức Phật nói:
"Hành giả đi vào thiền thứ nhì, diệt tầm diệt tứ, chứng và trú thiền thứ nhì, 1 trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ nội tĩnh nhất tâm”

Tam thiền thì bỏ thêm chi thiền Hỷ nữa ra, chỉ còn Lạc và Nhất tâm thôi, đây là một loại diệu lạc vi tế hơn hỷ rất nhiều.
trong kinh ghi "Ly hỷ diệu lạc, chánh niệm tỉnh giác”

Lên đến Tứ thiền thì chỉ còn lại chi Nhất tâm mà thôi, lúc này là thuần tư tưởng, diệu lạc cũng bỏ luôn. trong kinh ghi “ Xả lạc xả khổ diệt hỷ ưu, chứng và trú thiền thứ tư, bất khổ bất lạc, xả niệm thanh tịnh”

Tóm lại thì ta có thể nói vắn tắt trong vài câu về tứ thiền là:

Sơ thiền: Ly dục sanh hỷ lạc.
Nhị thiền: Định sanh hỷ lạc.
Tam thiền: Ly hỷ, diệu lạc.
Tứ thiền: Xả niệm thanh tịnh.

« Sửa lần cuối: 11 Tháng Mười, 2016, 20:06:05 PM gửi bởi Hoc-dao »
Bạn chưa đăng nhập

Hoc-dao

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 1054
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #3 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 20:11:39 PM »

2. Trong phật giáo nguyên thủy thường người ta có 40 đề mục để chọn khi hành thiền, hành giả sẽ chọn 1 đề mục làm đối tượng khi thiền. Ta lấy 1 vài ví dụ cho dễ hình dung, chẳng hạn như lấy câu niệm phật: Nam mô a di đà phật làm đối tượng chẳng hạn, hay 1 câu thần chú hoặc là quán sát hơi thở vào ra ( thiền tứ niệm xứ, thiền minh sát) làm đối tượng…vv…đây là nhưng đề mục tương đối thông dụng.

Ta lấy ví dụ như lấy đề mục thiền là câu niệm phật chẳng hạn: mỗi lần niệm phật 1 câu ta đếm 1, cứ như vậy …cho đến 10. Nếu tâm của ta phóng ra ngoài câu niệm phật thì ta phải đếm lại từ đầu. Cứ như vậy, nếu tâm ko phóng đi chỗ khác nữa thì coi như đã đạt. Cứ thế cho đến lúc niệm phật khỏi cần đếm nữa, chỉ cần vài câu niệm là đc nhất tâm, tâm ko phóng đi nữa… thì đây chính là Sơ thiền, nghĩa là vẫn cần câu niệm phật với đầy đủ các chi thiền mới đc nhất tâm, nhất niệm.

Tiếp theo đến giai đoạn ko cần câu niệm phật nữa mà vẫn có câu niệm phật vang lên ở trong đầu…lúc này là Nhị thiền, khi này chủng tử niệm phật đã đầy ắp trong a lại da thức và tràn ra ngoài, nên ko cần câu niệm phật vẫn đc nhất tâm…vv…

Tương tự thì với câu thần chú hay, quán sát hơi thở ra vào cũng thế. Đọc câu thần chú hay quán sát hơi thở ko cần đếm, mà đạt nhất tâm...thì là Sơ thiền…đến khi câu thần chú tự vang lên trong đầu hay tự thấy hơi thở ra vào tự nhiên…là Nhị thiền, là hỷ lạc do định sanh ra.
« Sửa lần cuối: 11 Tháng Mười, 2016, 20:14:57 PM gửi bởi Hoc-dao »
Bạn chưa đăng nhập

ChanPhuong

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 667
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #4 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 22:11:59 PM »

Anh HD viết khúc triết hơn bản tứ thiền trên wikipedia.
Anh cho em hỏi nhé, Phật giảng đạo có nói thiền là phải ngồi/ động tác gì đó không, hay chỉ giảng các trạng thái tâm thức cần đạt khi thiền trong tứ thiền?
Bạn chưa đăng nhập

Hoc-dao

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 1054
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #5 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 22:26:42 PM »

Anh HD viết khúc triết hơn bản tứ thiền trên wikipedia.
Anh cho em hỏi nhé, Phật giảng đạo có nói thiền là phải ngồi/ động tác gì đó không, hay chỉ giảng các trạng thái tâm thức cần đạt khi thiền trong tứ thiền?

Anh cũng chưa nghe nói thiền là phải ngồi hay động tác gì đó cụ thể,cũng có thể anh chưa đọc... :)...

còn theo anh nghĩ thì đi, đứng, nằm, ngồi đều thiền đc hết, nhưng là chỉ với những người đã thành thục thôi...còn những người mới tập thì vị trí ngồi là tối ưu nhất, vì lúc này 5 căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân gần như là bị buộc lại hết...chỉ còn mỗi ý thôi thì nó vẫn dễ hơn...hay ta cứ nghĩ là chăn 1 con trâu thì vẫn dễ hơn là chăn cùng 1 lúc 6 con trâu... ;D...
Bạn chưa đăng nhập

Hoc-dao

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 1054
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #6 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 22:28:32 PM »


Như vậy trong quá trình tu tập, kể cả tu tập mật chú... ko biết anh chị em chúng ta có ai đã từng trải qua kinh nghiệm về Sơ thiền và Nhị thiền hay hơn nữa chưa?... ;D...
Bạn chưa đăng nhập

nguyenanh

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 396
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #7 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 22:40:16 PM »

Chào anh Hoc- Dao,
Trước e cũng đọc rất nhiều về tứ thiền, các sư nam tông viết luận về vấn đề này nhiều lắm, có nhiều sách viết rất hệ thống đầy đủ, giờ ko tìm hiểu nữa sách cũng mất hết, ko nhớ dc tên để giới thiệu cho mọi người. Nội dung căn bản thì hành giả đắc 4 bậc thiền hữu sắc thì sau khi chết sinh vào 4 tầng trời hữu sắc, cũng như thế với 4 bậc thiền vô sắc là sinh vào 4 tầng vô sắc. Phương pháp tu luyện thì lấy giới trong sạch để đắc định, ko giữ giới thì chắc chắn ko đắc định dc, và quan trọng hơn là phải có một ông thầy, thời đức phật thì vị thầy nên là một vị đắc 1 trong tứ thánh quả, tốt nhất là một vị alahan, ko có thì từ cao xuống thấp đắc tứ thiền cho đến sơ thiền, kiểu như muốn dạy người ta cái gì thì mình phải chứng rồi mới dạy dc, thì học trò mới có cơ hội học dc. Có lẽ cũng vì nguyên nhân này nên hiện nay người thực sự chứng đắc các bậc thiền rất hiếm, đa phần ngộ nhận, vì chứng đắc ko phải là cứ nói tôi chứng là dc mà phải có bậc chứng đắc đi trc ấn chứng cho thì mới chính xác.
Lại nói, 8 bậc thiền là con đường vững chắc, làm cơ sở để chuyển sang tu tập thiền minh sát ( tuy chưa đắc thiền cũng có thể tu tập thiền minh sát, nhờ vào cận định), vì căn bản các bậc thiền định ko dẫn đến chứng thánh quả, mà muốn chứng thánh quả phải qua 17 bậc thiền minh sát ( thiền quán, hay thiền tuệ).
Về chứng sơ thiền, có năm chi thiền, là tầm tứ hỉ lạc nhất tâm, hành giả khi đạt dc phải củng cố cảnh giới vững chắc, vừa phải phân tích các chi thiền mà vẫn giữ dc đề mục nhất tâm. Khi sơ thiền vững chắc, thì hành giả thích nhập vào sơ thiền bất cứ lúc nào đều tùy tâm, tùy ý định thời gian xuất khỏi ( đặt thời gian trước lúc nhập định, vì khi đã nhập vào thì tâm chỉ gắn vào đề mục).
Việc chọn đề mục thiền cũng rất quan trọng, đều do người thầy chỉ định dựa vào căn cơ tính cách để chọn cho phù hợp, học trò sẽ dễ đắc định hơn. Ngày nay, thường chọn đề mục hơi thở vừa dễ, lại là đề mục chung cho cả thiền định và thiền quán hơn nữa cũng ko có thầy thì chọn đại!
Trước khi nhập sơ thiền, có một giai đoạn chuyển tiếp, gọi là nimita, dù dùng đề mục nào cũng vậy, cái này gọi là tợ tướng do tướng của đề mục chuyển thành, sau khi nimita xuất hiện thì hành giả chuyển dần từ đề mục sang tập trung vào nimita mà nhập sơ thiền.
Để so sánh với thiền đạo gia hay mật tông qua chân ngôn thì gần với thiền minh sát hơn, vì kết quả của thiền minh sát là phá bỏ ngũ uẩn mà nhập vào định của niết bàn, như các vị alahan nhập định, còn đạo gia chứng đắc đó gọi là chân tâm hay đạo tâm.
Em viết theo trí nhớ, cũng ko có thực chứng gì nên chắc có thiếu sót, trao đổi chút với a cho vui :)
Bạn chưa đăng nhập
Sấn tảo bất tầm an nhạc địa, nhật lạc tây sơn bôn thùy gia

Hoc-dao

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 1054
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #8 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 22:47:35 PM »

Nguyenanh viết vậy là tương đối đầy đủ đấy!... ;D...
Bạn chưa đăng nhập

nguyenanh

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 396
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #9 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 23:04:43 PM »

Em chỉ tóm tắt theo trí nhớ thôi, trc kia cũng có hồi 'bí' pháp, đọc thấy hay quá, ham nên định theo mà khó quá, nhất là tại gia giữ giới rất khó, với lại ko có thầy đố mày làm nên. Đạo gia thì ko trọng giới, nhưng vẫn cần giới, như hình tượng bát giới trong tây du, nhưng bát giới lại ko khắc chế dc ngộ tĩnh (định). Đạo gia nói giới thông qua luyện kỷ, dùng diên chế hống, đối cảnh vong tình. 
Về sách thiền nam tông có quyển bản đồ hành trình tâm linh của thiền sư Sayadaw U Jotika, khá hay, mọi người thích tìm hiểu về thiền thì tìm đọc, thiền sư trước khi xuất gia là một kỹ sư nghành vật lý cho nên nhìn nhận phân tích khá khoa học, bản thân ông cũng chứng đắc các bậc thiền minh sát khá cao ( ko biết lúc viết sách đã chứng bậc thánh quả nào chưa? Trong các bài viết tiết lộ khá kín đáo, vì thường họ chỉ trình pháp với thầy)
Bạn chưa đăng nhập
Sấn tảo bất tầm an nhạc địa, nhật lạc tây sơn bôn thùy gia

nguyenanh

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 396
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #10 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 23:21:49 PM »

Đề mục niệm phật của nam tông cũng khác với tịnh độ tông về bản chất, cho nên định do hai pháp này cũng khác nhau, có lẽ cũng cần bàn cho rõ, ko dễ nhầm. Căn bản nam tông họ chỉ tin kinh tiểu thừa, mà kinh tiểu thừa ko có nhắc đến phật Adida và cõi tịnh độ, cho nên đề mục niệm phật ko phải là niệm phật Adida, đề mục này nằm trong mười đề mục tưởng niệm ( niệm công đức phật, pháp, tăng,niệm giới, niệm thi...), căn bản chỉ là một đối tượng, đề mục để đạt được nhất tâm, trong khi chí nguyện của người tịnh độ là nhất tâm cầu vãng sinh tịnh độ, cho nên niệm phật đắc định tam muội lại khác định tứ thiền. Người tu tứ thiền mà thấy phật, bồ tát thì chắc chắn là ảo giác tâm ma, còn người niệm phật thấy phật, bồ tát thì lại là đắc định, là có thành tựu.
Bạn chưa đăng nhập
Sấn tảo bất tầm an nhạc địa, nhật lạc tây sơn bôn thùy gia

huyenquangtu

  • Quản trị cao cấp
  • *****
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 2108
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #11 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 23:25:07 PM »

sư huynh hỏi các anh sự khác biệt cơ bản giữa thiền tông và tịnh độ là điểm nào?
Bạn chưa đăng nhập

nguyenanh

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 396
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #12 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 23:40:17 PM »

Đệ xin thử trả lời theo ý hiểu, xin sư huynh chỉ điểm thêm!
Theo đệ tìm hiểu thì thấy có điều rất hay là thiền tông lại không trọng ngồi thiền, họ dùng các công án hay các câu thoại đầu để chìm đắm trong các vấn đề của các công án, thoại đầu đó, khi đủ duyên được thầy gợi mở (có khi một câu nói, một cái đá, gõ đầu...) đột nhiên đốn ngộ, kiến tánh, đó là bước đầu nhập đạo, tiếp tục nỗ lực sẽ đắc đạo thành tổ, nói chung là phương pháp tự lực để chứng đắc.
Tịnh độ tông thì nhờ tha lực của phật Adida, chưa đoạn trừ hết nghiệp cũng có thể sinh về cõi tịnh độ.
« Sửa lần cuối: 11 Tháng Mười, 2016, 23:49:27 PM gửi bởi nguyenanh »
Bạn chưa đăng nhập
Sấn tảo bất tầm an nhạc địa, nhật lạc tây sơn bôn thùy gia

huyenquangtu

  • Quản trị cao cấp
  • *****
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 2108
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #13 vào: 11 Tháng Mười, 2016, 23:56:33 PM »

Đệ xin thử trả lời theo ý hiểu, xin sư huynh chỉ điểm thêm!
Theo đệ tìm hiểu thì thấy có điều rất hay là thiền tông lại không trọng ngồi thiền, họ dùng các công án hay các câu thoại đầu để chìm đắm trong các vấn đề của các công án, thoại đầu đó, khi đủ duyên được thầy gợi mở (có khi một câu nói, một cái đá, gõ đầu...) đột nhiên đốn ngộ, kiến tánh, đó là bước đầu nhập đạo, tiếp tục nỗ lực sẽ đắc đạo thành tổ, nói chung là phương pháp tự lực để chứng đắc.
Tịnh độ tông thì nhờ tha lực của phật Adida, chưa đoạn trừ hết nghiệp cũng có thể sinh về cõi tịnh độ.
Trả lời như thế mới chỉ được phần da lông của câu hỏi  ;D
Bạn chưa đăng nhập

nguyenanh

  • Thành viên
  • Đã thoát ra Đã thoát ra
  • Bài viết: 396
    • Xem hồ sơ cá nhân
Re: Thử bàn về tứ thiền và tứ không.
« Trả lời #14 vào: 12 Tháng Mười, 2016, 00:01:23 AM »

Anh HD viết khúc triết hơn bản tứ thiền trên wikipedia.
Anh cho em hỏi nhé, Phật giảng đạo có nói thiền là phải ngồi/ động tác gì đó không, hay chỉ giảng các trạng thái tâm thức cần đạt khi thiền trong tứ thiền?
A ChanPhuong tìm đọc bài kinh Đại Niệm Xứ, phật dạy về pháp thiền, căn bản thì hành giả khởi đầu bằng thiền chỉ thì đều phải ngồi thiền, vì định thì thân phải bất động rồi tâm mới tĩnh được, ngồi kiết già là tốt nhất, sau chuyển qua thiền quán thì từ ngồi dần chuyển qua tứ đại oai nghi đi đứng nằm ngồi đều quán niệm. Đọc lại nhớ ra quyển sách phân tích rất sâu và hay về các vấn đề này là cuốn Thanh Tịnh Đạo của luận sư nổi tiếng Phật Âm, mọi người tìm đọc :)
Bạn chưa đăng nhập
Sấn tảo bất tầm an nhạc địa, nhật lạc tây sơn bôn thùy gia